“ေန႔စဥ္အလုပ္၊ ေနစဥ္လုပ္၊ အဟုတ္ ၀ိပႆနာ ျဖစ္ေတာ့တယ္”။ (၁)။ မနက္တိုင္း၊ ေန႔
လယ္တိုင္း၊ ညဥ့္တိုင္းလို႔ အခ်ိန္ကို သတ္မွတ္ၿပီးေတာ့ လုပ္ကိုင္ေလ့ရွိတဲ့ တရားအားထုတ္ခ်ိန္
သတ္မွတ္ၿပီး အားထုတ္တဲ့ ေန႔စဥ္အလုပ္နဲ႔ (၂)။ သြားေနစဥ္၊ လာေနစဥ္၊ ထိုင္ေနစဥ္၊ လမ္း

ေလွ်ာက္ေနစဥ္၊ စားေနစဥ္၊ လွဳပ္ေနစဥ္၊ ၿငိမ္ေနစဥ္၊ ၾကည့္ေနစဥ္ စတဲ့ အခ်ိန္တိုင္း အခ်ိန္တိုင္း
မွာ တရားအားထုတ္မွဳ အလုပ္ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ရတဲ့ ေနစဥ္အလုပ္လို႔ဆိုၿပီး တရားအားထုတ္နည္း
ႏွစ္မ်ိဳး ရွိပါတယ္။
၀ိပႆနာအလုပ္ျဖစ္ဖို႔အတြက္ ေနစဥ္အလုပ္က ပိုၿပီးအေရးႀကီးပါတယ္။ ေန႔စဥ္ နံနက္၊
ည တရားထိုင္ခ်ိန္ကို အခ်ိန္ေပးၿပီး လုပ္ႏိုင္႕ိုင္ႏိုင္လို႔ ေန႔စဥ္ တရားအလုပ္ အားထုတ္ရင္လည္း
ေကာင္းပါတယ္။ ခါတိုင္း ခါတိုင္းက (၁) ေန႔စဥ္အလုပ္ လုပ္မိေနတာလား၊ (၂) ေနစဥ္အလုပ္
လုပ္ေနမိတာလားဆိုတာ ခြဲျခားၿပီးသိဖို႔ လိုပါတယ္။
(၁) စားလိုက္၊ ေသာက္လိုက္၊ အိပ္လိုက္၊ ေရခ်ိဳးလိုက္ဆိုတဲ့ ပံုမွန္အလုပ္လုပ္တဲ့ ေန႔စဥ္
အလုပ္မ်ိဳးကို လုပ္ေနၾကတာ မ်ားပါတယ္။ (၂) သြားေနစဥ္၊ လာေနစဥ္၊ ရံုးတက္ေနစဥ္၊ ေစ်း
ေရာင္းေနစဥ္ သတိဉာဏ္နဲ႔ လုပ္ရတဲ့ ေနစဥ္အလုပ္ လုပ္ၾကတာက နည္းပါးၾကပါတယ္။
ေန႔စဥ္အလုပ္ေတြကို ၾကည့္လိုက္ရင္ ထိုင္တယ္၊ ရပ္တယ္၊ သြားတယ္၊ ေလ်ာင္းတယ္
(အိပ္တယ္) စတဲ့ ျပဳေနက် အမူအရာ ဆိုတာေတြကို ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒီအလုပ္ေတြက ေန
စဥ္အလုပ္ မဟုတ္ပါ။ ေန႔စဥ္အလုပ္ေတြသာ ျဖစ္ပါတယ္။
တရားအားထုတ္ေနၾကသူေတြလည္း ေန႔စဥ္အလုပ္ေတြလုပ္ေနၾကတယ္။ တရားအားမ
ထုတ္တဲ့ လူေတြကလည္း ေန႔စဥ္အလုပ္ေတြ လုပ္ေနၾကပါတယ္။ ၀ိပႆနာ တရားသမားနဲ႔
သူလို ကိုယ္လို လူေတြဆိုတာ ကြာျခားမွဳရွိပါတယ္။
၀ိပႆနာ တရားသမားက ေန႔စဥ္အလုပ္ လုပ္တဲ့အခ်ိန္မွာပဲ ေနစဥ္အလုပ္ျဖစ္ေအာင္
သတိဉာဏ္ရွိရွိနဲ႔ အလုပ္ကို လုပ္ပါတယ္။ ၀ိပႆနာအသိ ဉာဏ္ဦးေဆာင္ၿပီး သတိတရားနဲ႔
ကုသိုလ္မ်ိဳးစံုကို လုပ္ျဖစ္ေနပါတယ္။
ေန႔စဥ္ေန႔တိုင္းမွာ လူေတြဟာ မ်ားေ
သာအားျဖင့္ စားရံု၊ သြားရံု၊ လာရံု၊ ေပ်ာ္ရံု၊ ပါးရံု၊
နိစၥဓူ၀ ဘာအလုပ္ေတြ လုပ္ေနၾကသလဲဆိုေတာ့ ေန႔စဥ္အလုပ္ေတြပဲ လုပ္ျဖစ္ေနၾကပါတယ္။
လူတိုင္း လူတိုင္း ေန႔စဥ္အလုပ္ေတြ လုပ္တတ္ၾကပါတယ္။ လုပ္လည္းလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ လုပ္
လည္း လုပ္ေနၾကပါတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ကေတာ့ သတိဉာဏ္မပါဘဲ ေန႔စဥ္အလုပ္ေတြသာ
လုပ္ေနၾကတာပါ။
အမွန္ကေတာ့ တရားထိုင္တယ္၊ တရားအလုပ္ လုပ္တယ္ဆိုတာ သာမန္ေန႔စဥ္ အလုပ္
လုပ္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ သာမန္ေန႔စဥ္ လုပ္ေနတဲ့ အလုပ္ထဲမွာ အသိဉာဏ္နဲ႔ ေနစဥ္အလုပ္
လုပ္တာသာ ျဖစ္ပါတယ္။
မိမိတို႔ ၾကည့္စရာေလးေတြ ေတြ႕ရင္ ၾကည့္ၾကတယ္။ ေန႔စဥ္ အလုပ္လား၊ ေနစဥ္ အ
လုပ္လား ဆိုေတာ့ ေန႔စဥ္အလုပ္ ျဖစ္ေနပါတယ္။ နားနဲ႔ၾကားသမွ် နားေထာင္တယ္။ ႏွာေခါင္း
နဲ႔ နံသမွ် အနံ႔ခံတယ္။ ဒီလုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကလည္း ေန႔စဥ္အလုပ္သာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို
ေန႔စဥ္အလုပ္မွာ သတိဉာဏ္ မပါဘဲ လုပ္ေနတာဟာ ၀ိပႆနာ အားထုတ္မွဳနဲ႔ သက္ဆိုင္မွဳမရွိ
ပါဘူး။
၀ိပႆနာတရား အားထုတ္တာဟာ ေန႔စဥ္အလုပ္ေတြ လုပ္ေနရင္းနဲ႔ သတိဉာဏ္နဲ႔
ေနစဥ္အလုပ္ အားထုတ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ၀ိပႆနာတရားကို “မနက္ တစ္နာရီ တရားအားမ
ထုတ္ဘဲ မေနႏိုင္ဘူး၊ ညတစ္နာရီ တရားအားမထုတ္ဘဲ မေနႏိုင္ဘူး။” ဆိုတဲ့ေယာဂီေတြ ရွိၾက
ပါတယ္။ မနက္ ည အခ်ိန္သတ္မွတ္ၿပီး အားထုတ္ၾကတာလည္း ေကာင္းပါတယ္။
ဒါေပမဲ့.. ေက်းဇူးရွင္ ေရႊဥမင္ဆရာေတာ္ႀကီးက အမိန္႔ရွိတယ္။ “အခ်ိန္တိုင္း သတိထား
ဖို႔ေကာင္းတာ။ သတိေလးသာ ထားလိုက္၊ တရားအလုပ္ စအားထုတိၿပီ၊ တရားအလုပ္ လုပ္ျဖစ္
ေတာ့တာပဲ”။
အခ်ိန္တိုင္း သတိထားဖို႔လိုပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က မနက္ တရားထိုင္တယ္။ ည တရားထိုင္
တယ္။ ၾကားထဲက်ေတာ့ သတိမရွိပါဘူး။ သတိတရားကို လက္ကိုင္မထားပါဘူး။ အဲဒီလို ဆိုရင္
တရားအားထုတ္မွဳဟာ သိပ္ၿပီး အဆင္မေျပႏိုင္ပါဘူး။
မနက္ တရားထိုင္တာကို အျပစ္မေျပာပါ။ ည တရားထိုင္တာကို အျပစ္မေျပာပါ။ စြမ္းႏိုင္
သလို မိမိနဲ႔သင့္သလို က်င့္ၾကတာ၊ က်င့္ပါ။ ေကာင္းပါတယ္။ အဲဒါက ေန႔စဥ္အလုပ္လား၊ ေနစဥ္
အလုပ္လား ဆိုေတာ့ “ေန႔စဥ္အလုပ္ တရားအားထုတ္တာ ျဖစ္တယ္” လို႔ေခၚပါတယ္။
ဒါေပမဲ့ တရားအားထုတ္ရင္ ေန႔စဥ္ အလုပ္အတြင္းမွာ အခ်ိန္မေရြး၊ သတိဉာဏ္ရွိၿပီး
ေနစဥ္အလုပ္ အားထုတ္ျဖစ္ရပါမယ္။
ထိုင္တာက ႏွစ္မ်ိဳးရွိပါတယ္။ ေန႔တိုင္း ထိုင္ေနက်မို႔ ထိုင္တာက ေန႔စဥ္ထိုင္နည္းတစ္မ်ိဳး
ထိုင္ေနစဥ္ကတမ်ိဳး။ အခု ထိုင္ေနက်မို႔လို႔ ထိုင္တဲ့ ေန႔စဥ္ လုပ္တဲ့အလုပ္ ထိုင္တာမ်ိဳးလည္း
ထိုင္ေနႏိုင္ပါတယ္။
အဲဒီ ထိုင္ေနတဲ့အခါမွာ ထိုင္ေနစဥ္ေလး ျဖစ္ေနတဲ့ သေဘာကို သတိဉာဏ္ေလးနဲ႔ သိ
ေအာင္ႀကိဳးစားၿပီး တရားအားထုတ္ရမွာပါ။ ထိုင္ေနစဥ္ သေဘာကိုသိပါ။ ေသခ်ာ သိေအာင္လုပ္
ပါ။ ထိုင္တာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့လည္း ထိုင္တဲ့ပံုစံ အေနအထားက အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။
တင္ပ်ဥ္ေခြ ထိုင္ခ်င္ထိုင္မယ္။ က်ံဳ႕က်ဳံ႕ ထိုင္ခ်င္ထိုင္မယ္။ လက္ေထာက္ ထိုင္ခ်င္ ထိုင္
မယ္။မိန္းမထိုင္ ထိုင္ခ်င္ထိုင္မယ္၊ မိမိ အဆင္ေျပသလို ထိုင္ပါ၊ ႀကိဳက္သလို ထိုင္ပါ။ ထိုင္လို႔ရ
ပါတယ္။ “သ၊ိ ေသခ်ာသိရင္” ၀ိပႆနာ ျဖစ္ပါတယ္။ “မသိဘူးဆိုရင္ ၀ိပႆနာ အားထုတ္မွဳ
မျဖစ္ပါ။ တရားထိုင္တဲ့အခါ ထိုင္တဲ့အမူအရာနဲ႔ တရားအားထုတ္တဲ့အခါ “ၿငိမ္ရမယ္၊ လွဳပ္ရ မယ္”
စတဲ့ ၀ါဒေတြ ကြဲေနမယ့္အစား မိမိ အဆင္ေျပသလို အားထုတ္ပါ။
ဒါေၾကာင့္မို႔ မိမိတို႔တေတြလည္း ေနစဥ္အလုပ္ ၀ိပႆနာ အားထုတ္မွဳေၾကာင့္ တစ္ဆင့္
ၿပီး တစ္ဆင့္ ရေရာက္ႏိုင္တဲ့ မဂ္ဉာဏ္ဖိုလ္ဉာဏ္ နိဗၺာန္ကို မ်က္ေမွာက္ျပဳ ခံစားႏိုင္ၾကတဲ့၊ စံစား
ႏိုင္ၾကတဲ့ သူေတာ္ေကာင္းေတြ ျဖစ္ၾကပါေစ ကုန္သတည္း။
{ ဓမၼဒူတ ေဒါက္တာအရွင္ေဆကိႏၵ ေဟာၾကားေတာ္မူေသာ ေန႔စဥ္အလုပ္ ေနစဥ္လုပ္တရား
ေတာ္မွ ေကာက္ႏုတ္ ေရးသားပူေဇာ္ပါသည္။ }
(မွားယြင္းမွဳမ်ားရွိေသာ္ အစဥ္သနားေသာအားျဖင့္ သည္းခံခြင့္လႊတ္ေပးပါရန္
ဦးခိုက္ေလွ်ာက္ထားပါသည္ ဆရာေတာ္အရွင္သူျမတ္ဘုရား)