၁ ။ တရားအားထုတ္စဥ္ အေရးအႀကီးဆံုးက သေဘာထားမွန္ဖို႔..စိုက္မရႈနဲ႔ ၊ ထိန္းမရႈနဲ႔ ၊ လုပ္မရႈနဲ႔ ၊ ခ်ဳပ္မရႈနဲ႔ ..

၂ ။ ျဖစ္ေအာင္လည္း မလုပ္နဲ႔ ၊ပ်က္ေအာင္လည္း မလုပ္နဲ႔ ၊ ျဖစ္တိုင္း ပ်က္တိုင္းလည္း မေမ့နဲ႔ သိေနရမယ္ ..

၃ ။ ျဖစ္ေအာင္လုပ္ရင္ ေလာဘ ၊ပ်က္ေအာင္လုပ္ရင္ ေဒါသ ၊ျဖစ္တိုင္း ပ်က္တိုင္း မသိရင္ ေမာဟ ..

၄ ။ ရႈမွတ္စိတ္မွာ ေလာဘ, ေဒါသ,ေသာက မပါမွ ရႈမွတ္စိတ္ျဖစ္မယ္ ..

၅ ။ ဘယ္လိုသေဘာထားနဲ႔ အားထုတ္ေနလဲလို႔ ျပန္စစ္ေဆးၾကည့္ရမယ္ ..

၆ ။ ေကာင္းတာလည္း ရႈရမွာပဲ ၊ဆိုးတာလည္း ရႈရမွာပဲ ..

၇ ။ ေကာင္းတာမွ လိုခ်င္တယ္ မေကာင္းတာဆို နည္းနည္းမွ မလိုခ်င္ဘူးဆိုရင္ တရားပါ့မလား ..

၈ ။ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ မပါေစနဲ႔။ လိုခ်င္တာ မပါေစနဲ႔။ ေၾကာင့္ၾကစိတ္ မပါေစနဲ႔ ဒီသေဘာထားေတြ ရႈစိတ္ထဲရွိေနရင္ တရားအားထုတ္လို႔ အဆင္မေျပႏိုင္ဘူး ..

၉ ။ ဘာျဖစ္လို႔ ဒီေလာက္စိုက္ျပီး ရႈေနရတာလဲ ျဖစ္ခ်င္လို႔၊ လိုခ်င္လို႔၊ ေပ်ာက္ခ်င္လို႔ တခုခု ျဖစ္ေနတတ္တယ္ ..

၁၀ ။ စိတ္က ပင္ပန္း ဆင္းရဲေနရင္ တရားအားထုတ္တာ တခုခုလိုေနျပီ ..

၁၁ ။ စိတ္တင္းက်ပ္မႈနဲ႔ တရားအားမထုတ္ႏိုင္ ..

၁၂ ။ စိတ္နဲ႔ကိုယ္ ပင္ပန္းဆင္းရဲလာရင္ တရားအားထုတ္မႈကို ျပန္စစ္ေဆးၾကည့္သင့္တယ္၊ မွန္ကန္တဲ့ သေဘာထားမ်ိဳး ရွိရဲ႔လား ..

၁၃ ။ တရားအားထုတ္တယ္ ဆိုတာ သတိ အသိနဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္ေနတာ စဥ္းစားေနတာ, ဆင္ျခင္ေနတာ,ေ၀ဖန္ေနတာ မဟုတ္ဖူး ..

၁၄ ။ လိုခ်င္တဲ့စိတ္ ျဖစ္ခ်င္တဲ့စိတ္နဲ႔ေတာ့ အားမထုတ္နဲ႔ ၊ ပင္ပန္းတာဘဲ အဖတ္တင္မယ္ ..

၁၅ ။ တရားအားထုတ္တဲ့စိတ္က ေအးေအးေဆးေဆးနဲ႔ ျငိမ္းျငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း ရွိရမယ္ ..

၁၆ ။ စိတ္ေရာ ကိုယ္ေရာ သက္ေတာင့္သက္သာရွိရမယ္..

၁၇ ။ လြတ္လပ္ေပါ့ပါးတဲ့ စိတ္နဲ႔မွ တရားအားထုတ္လို႔ ရတယ္ ..

၁၈ ။ တရားအားထုတ္တယ္ဆိုတာ ေကာင္းေကာင္းဆိုးဆိုး ဘာလာလာ လက္ခံျပီး ေအးေအးေဆးေဆး ၾကည့္ေနတာဘဲ ..

၁၉ ။ စိတ္က ဘာလုပ္ေနလဲ ေတြးေနသလား, သိေနသလား ..

၂၀ ။ စိတ္က ဘယ္ေရာက္ေနလဲ အတြင္းမွာလား, အျပင္မွာလား ..

၂၁ ။ သိေနတဲ့စိတ္ ရႈေနတဲ့စိတ္က ေသခ်ာသိလား, အေပၚယံသိလား ..

၂၂ ။ ျဖစ္ခ်င္တဲ့ ပံုစံမ်ိဳးျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေနတာ မဟုတ္၊ ျဖစ္ေနတာကို ျဖစ္ေနတဲ့အတိုင္း သိေအာင္ လုပ္ေနတာ ..

၂၃ ။ အေတြးကို ျပႆနာ မရွာနဲ႔ မေတြးေအာင္ လုပ္ေနတာ မဟုတ္၊ ေတြးရင္ ေတြးမွန္းသိေအာင္ လုပ္ေနတာ ..

၂၄ ။ အာရံုကုိ ပယ္ရမွာ မဟုတ္ ၊အာရံုေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ကိေလသာကိုသိျပီး (ရႈမွတ္ျပီး) ပယ္ရမယ္ ..

၂၅ ။ သဒၶါရွိမွ ၀ီရိယ ရွိမယ္၊ ၀ီရိယ ရွိမွ သတိျမဲမယ္၊ သတိျမဲမွ သမာဓိ တည္မယ္၊ သမာဓိ တည္မွ အမွန္အတိုင္း သိမယ္၊ အမွန္အတိုင္း သိလာေတာ့ သဒၶါပိုျဖစ္လာတယ္ ..

၂၆ ။ ပစၥဳပၸန္ တည့္တည့္ကိုသာ သတိထားေနရမယ္၊ အတိတ္ကိုလည္း မျပန္နဲ႔ ၊အနာဂတ္ကိုလည္း မၾကံနဲ႔ ..

၂၇ ။ အာရံုက အေရးမႀကီးဘူး ၊အေနာက္က အလုပ္လုပ္ေနတဲ့ စိတ္က ပိုအေရးႀကီးတယ္ ၊ ရႈမွတ္စိတ္သာ သေဘာထားမွန္ရင္ အာရံုအမွန္ရမွာပဲ ...

"ေရႊဥမင္ဆရာေတာ္၏ ဝိပႆနာ ရႈနည္း''

++++++++++++++++++++++

သတိကေလး ထားေနရုံပဲ။ စိတ္ကုိ အတင္းထိန္းလည္း မထားနဲ႕၊ ေတာင့္လည္း မထားနဲ႕၊ ခ်ဳပ္မထားနဲ႕၊ အလုိက္သင့္ အလ်ားသင့္ ကေလးေနျပီး ျဖစ္တာကုိ ျဖစ္တဲ့အတုိင္း သိေနရုံပဲ။

သူ႕သဘာ၀အတုိင္း ျဖစ္ေနတာကို သတိကေလး ထားေနရုံပဲ၊ ေပၚေအာင္လည္း မလုပ္နဲ႕၊ ေပ်ာက္ေအာင္လည္း မလုပ္နဲ႕။
သူ႕ ဘသာ၀ ျဖစ္တုိင္း ျဖစ္တုိင္း ျဖစ္တာေလးကို ျဖစ္တဲ့ အတုိင္းသိေနပါ။ ခ်ဳပ္မရွဴ႕နဲ႕၊ လုပ္မရွဴ႕နဲ႕
သူ႕ သဘာ၀အတုိင္း ျဖစ္တာကို သိေနဖို႕ပဲ။

သတိရွိေနဖုိ႕ပဲ။ ကုိယ္မွာ ျဖစ္တုိင္း ျဖစ္တုိင္း၊ စိတ္မွာ ျဖစ္တုိင္းျဖစ္တုိင္း ကုိယ္ေရာ စိတ္ေရာ သိမွ။ အဲ့လုိ သိေနဖုိ႕က သြားတုိင္းလာတုိင္း၊ စားတုိင္း၊ ေသာက္တုိင္း ၊ ျမင္တုိင္း၊ သတိရွိေနရမယ္။
ေရွ႕ သတိနဲ႕ ေနာက္သတိ၊ ေရွ႕သမာဓိနဲ႕ ေနာက္သမာဓိ၊ ေရွ႕အသိနဲ႕ ေနာက္အသိ၊ အျမဲ ဆက္စပ္ေနရမယ္။

သိကၡာသံုးပါး ျဖည့္က်င့္ျခင္း

+++++++++++++++++

ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေကာင္းေကာင္းဆုိးဆုိး သတိထား၊ ကုိယ္မွာ ျဖစ္တုိင္းျဖစ္တုိင္း၊ စိတ္မွာ ျဖစ္တုိင္း ျဖစ္တုိင္း သတိထား။
အစမွာေတာ့ ႏွာသီးဖ်ားမွာ သတိထား ထြက္တုိင္းသိ ၀င္တုိင္းသိ။
တုိးျပီး၀င္သြားတာ သိေန၊ တုိးျပီး ထြက္ေနတဲ့ ထိမႈကေလးကို သိသိေနဖုိ႕ပါပဲ။

အမွန္သိမႈ ညဏ္ကုသိုလ္ေတြ ျဖစ္သြားမယ္။ ျဖစ္တာကို ျဖစ္တဲ့အတုိင္း သိေနတာဟာ ၀ိပႆနာပဲ။
ျဖစ္ေအာင္လဲ မလုပ္ရ၊ ပ်က္ေအာင္လည္း မလုပ္ရဘူး။ အဲ့လုိ ျဖစ္တုိင္း ျဖစ္တုိင္း သိရုံမွ် သိေပးေနရုံပဲ။

အဲ့လုိ သိေနတဲ့အတြက္ (ဣၿႏၵိယသံ၀ရသီလစတဲ့) သီလ သိကၡာေတြလည္း လံုၿခဳံျပီးေနတယ္။
သတိရွိေနတဲ့အတြက္ သမာဓိ သိကၡာလည္းညီညြတ္ မွ်တေနတယ္။ သတိရွိေနတဲ့ အတြက္ (ပညာသိကၡာ) သိစရာေတြကို အမွန္တုိင္း ပုိင္းျခားျပီး သိေနတယ္။

သတိထားလုိက္တုိင္း သိကၡာသံုးပါး ျဖည့္က်င့္ျပီးသား ျဖစ္သြားတယ္။
သိကၡာသံုးပါးရွိတဲ့ ပုဂၢဳိလ္ဟာ လူ၊ နတ္၊ ဦးခုိက္ပူေဇာ္ထုိက္တဲ့ အဆင့္ျမင့္ပုဂၢဳိလ္ ျဖစ္သြားတယ္။

စိတ္ပ်ံ႕လြင့္ေသာ္ စိတ္ပ်ံ႕လြင့္တာကို အတင္းထိန္းမထားပါနဲ႕၊ ပ်ံ႕လြင့္ရင္ ပ်ံ႕လြင့္မွန္း သိဖုိ႕ပဲ။
စိတ္မျငိမ္တာကို မျငိမ္မွန္သိဖုိ႕၊ စိတ္ေျပးရင္ ေျပးမွန္း၊ ေတြးရင္ေတြးမွန္း၊ စိတ္ကူးရင္ စိတ္ကူးမွန္း၊
ၾကံရင္ ၾကံမွန္း သိေနရုံပဲ။

သိရင္ေတာ္ျပီ၊ တည္ျငိမ္လုိ႕ ေကာင္းလုိ႕ သေဘာက်ေနရင္လည္း မဟုတ္ေသးဘူး။
တည္တာကို ေကာင္းတယ္ထင္ျပီးေတာ့လဲ မစြဲရဘူး။
ပ်ံ႕လြင့္တာကို မကာင္းဘူးထင္ျပီးေတာ့လည္း စိတ္မပ်က္ရဘူး။
သိေနဖုိ႕ပဲ။ ေကာင္းေကာင္း မေကာင္းေကာင္း တည္တာကိုလည္း သိ၊ မတည္တာကိုလည္း သိရမယ္။

တရားအားထုတ္တယ္ဆုိတာ စိတ္ကေလးကို ပ၀ါျဖဴေလးလုိ ျဖဴစင္သန္႕ရွင္းေအာင္ လုပ္ေနတာပါ။
စိတ္ကို ကိေလသာေတြနဲ႕ မေပါင္းမိေအာင္၊ စိတ္ကုိ ပူေလာင္ေစတတ္၊ ညစ္ႏြမ္းေစတတ္၊ ႏွိပ္စက္ညွဥ္းပန္းတတ္တဲ့ ေလာဘ၊ ေဒါသ၊ ေမာဟ ကိေလသာေတြနဲ႕
မေပါင္းမိေအာင္ စင္ၾကယ္သန္႕ရွင္းတဲ့ စိတ္ကေလး အျမဲျဖစ္ေနေအာင္ သတိကေလးထားျပီး အျမဲေနရမွာ။

(ေက်းဇူးေတာ္ရွင္ ေရႊဥမင္ဆရာေတာ္ဘုရားၾကီး)